Nội dung bài viết
Trả lời phỏng vấn trên chương trình CBS News phát sóng ngày 8/11, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã nêu ra điều mà ông coi là trở ngại then chốt khiến nỗ lực chấm dứt chiến sự Nga – Ukraine迟迟 chưa thể cán đích: không phải vũ khí hay lãnh thổ, mà là mối thù hận cá nhân giữa hai nguyên thủ.
“Sự thù địch” giữa Zelensky và Putin là rào cản số một
Khi được người dẫn chương trình yêu cầu chỉ ra vật cản lớn nhất đối với nền hòa bình ở Ukraine, ông Trump không do dự: “Đó là sự thù địch giữa Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky và Tổng thống Nga Vladimir Putin. Nếu lúc ấy tôi đang ngồi ở Nhà Trắng, cuộc chiến đã chẳng bao giờ bùng nổ.”
Dù vậy, ông chủ Nhà Trắng vẫn bày tỏ sự lạc quan khi cho rằng “các bên đang tiến rất gần đến một thỏa thuận”, trong bối cảnh vòng đàm phán ba bên dự kiến được nối lại tại Abu Dhabi (UAE) vào tuần này. Trước câu hỏi ông nghiêng về bên nào hơn giữa hai quốc gia tham chiến, ông đáp khéo: “Tôi không muốn nói ra, nhưng tôi có quan hệ tốt với cả hai. Tôi tin cuộc chiến sẽ kết thúc, và sẽ sớm thôi. Lý do duy nhất khiến nó kết thúc là nhờ tôi.”
Giữ khoảng cách với cả Kiev lẫn Moskva
Người dẫn chương trình lưu ý rằng những cảm xúc của ông Zelensky là điều dễ thấu hiểu, bởi xét cho cùng Nga mới là bên phát động chiến dịch quân sự. Ông Trump thừa nhận “đúng là như vậy”, song lập tức nhắc lại sự kiện mà ông cho là tổn thương phía Moskva: “Trong cuộc gặp đầu tiên giữa hai bên, Nga đã bị đối xử rất thiếu tôn trọng. Vì thế, tôi sẽ không bình luận gì thêm.” Nhận xét này được cho là ám chỉ vòng đàm phán trực tiếp Nga – Ukraine tại Istanbul (Thổ Nhĩ Kỳ) hồi tháng 3/2022 – cuộc thương lượng đổ vỡ vì bất đồng sâu sắc về lãnh thổ và các bảo đảm an ninh. Trước đó, tỷ phú đảng Cộng hòa từng gây tranh cãi khi nói Ukraine “chẳng có quân bài mặc cả nào” và rằng “Nga dễ làm việc hơn”.
Bài toán nhiên liệu và phép chính trị trước bầu cử giữa kỳ
Theo ông Trump, xung đột Nga – Ukraine đã đẩy giá năng lượng lên cao – một gánh nặng chính trị với đảng Cộng hòa trước thềm bầu cử giữa kỳ, và được xem là một trong những yếu tố góp phần giúp đảng Dân chủ giành thắng lợi hôm 3/11.
Để hạ nhiệt thị trường dầu khí toàn vốn đang chịu sức ép từ cuộc chiến ở Iran, Tổng thống Mỹ cho biết đã thúc giúp Nga xuất khẩu hàng triệu tấn dầu diesel. Quyết định này lập tức vấp phải làn sóng chỉ trích gay gắt từ nghị sĩ cả hai đảng. Ông Trump phản bác: “Tôi không hề nới lỏng trừng phạt đối với dầu diesel. Tôi chỉ tạo điều kiện để Nga cung cấp cho thế giới – chứ không phải cho Mỹ – lượng dầu mà họ đang cần. Tôi không làm gì quá ưu ái cho Moskva.”
Phản ứng từ các bên liên quan
Tính đến thời điểm bài viết được công bố, phía Nga vẫn giữ im lặng trước những phát ngôn nói trên. Trong khi đó, Tổng thống Zelensky đã có phản ứng cứng rắn trong cuộc trả lời phỏng vấn NBC News: nếu “Mỹ đứng về phía ông Putin, đó sẽ là một sai lầm mang tính lịch sử và là bi kịch lớn”.